Слонімскі раён

Адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка
	Слонімскі раён
; ; Герб ;	; ; Сьцяг ;
Агульныя зьвесткі
Краіна	Беларусь;
Статус	раёны Беларусі;
Уваходзіць у	Гарадзенская вобласьць;
Адміністрацыйны цэнтар	Слонім;
Дата ўтварэньня	15 студзеня 1940;
Насельніцтва (2018)	64 117
Шчыльнасьць	44 чал./км²;
Плошча	1,47 тыс.км²;
Вышыня па-над узр. м.; · сярэдняя вышыня	; 154 м;
Месцазнаходжаньне Слонімскага раёну
Мэдыя-зьвесткі
Часавы пас	UTC +3;
Тэлефонны код	+375-15-62;
Паштовыя індэксы	231 7хх, 231 8хх;
Код аўтам. нумароў	4;
	Афіцыйны сайт;
	Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы

Сло́німскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 1,47 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 64 117 чалавек^[1]. Адміністрацыйны цэнтар — места Слонім.

Разьмешчаны на поўдні вобласьці й мяжуе на захадзе з Зэльвенскім, на поўначы — зь Зьдзецельскім раёнамі Гарадзенскай вобласьці, на ўсходзе і поўдні — з Баранавіцкім, Івацэвіцкім і Пружанскім раёнамі Берасьцейскай вобласьці.

Зьмест

1 Гісторыя

2 Прырода
- 2.1 Рэльеф
- 2.2 Карысныя выкапні
- 2.3 Клімат
- 2.4 Гідраграфія
- 2.5 Расьліннасьць

3 Насельніцтва
- 3.1 Адукацыя
- 3.2 Культура
- 3.3 Спорт

4 Гаспадарчая дзейнасьць
- 4.1 Сельская гаспадарка
- 4.2 Прамысловасьць
- 4.3 Транспарт

5 Інфармацыя для турыстаў
- 5.1 Помнікі прыроды
- 5.2 Гісторыка-архітэктурныя каштоўнасьці
- 5.3 Страчаная спадчына

6 Асобы

7 Крыніцы

8 Літаратура

9 Вонкавыя спасылкі

Гісторыя |

15 студзеня 1940: утвораны Слонімскі раён.

1983: места Слонім было вылучанае ў асобную адміністрацыйную адзінку абласнога падпарадкаваньня.

4 студзеня 2002: Слонімскі раён і места Слонім былі аб’яднаныя ў адну адміністрацыйную адзінку раённага падпарадкаваньня^[4].

Прырода |

Рэльеф |

Заходняя частка раёну разьмешчаная ў межах Слонімскага ўзвышша, паўночна-ўсходняя — на ўскраіне Наваградзкага ўзвышша, паўночная — у Нёманскай нізіне, усходняя і паўднёвая часткі — на Баранавіцкай раўніне. Значная частка раёну знаходзіцца на вышыні 180—200 мэтраў над узроўнем мора. У паўночна-ўсходняй частцы знаходзіцца найвышэйшы пункт — 223 мэтры.

Карысныя выкапні |

На тэрыторыі раёну разьмешчаны паклады торфу, крэйды, пяскова-жвіровага матэрыялу, глінаў, прызначаных для глыбокай керамікі, будаўнічых пяскоў і бузаў.

Клімат |

Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня -5,4 °С, ліпеня 17,8 °С. Сярэднярочная колькасьць ападкаў складае 592 мм. Працягласьць вэгетацыйнага пэрыяду 196 дзён.

Гідраграфія |

Працякае рака Шчара з прытокамі Грыўда, Бяроза, Іса, на мяжы з Зэльвенскім раёнам — Зальвянка.

Расьліннасьць |

Каля 35% тэрыторыі раёну займаюць лясы: іглічныя, бярозавыя, яловыя, дубовыя. На тэрыторыі Слонімскага раёну знаходзіцца дзяржаўны батанічны заказьнік дзікарослых лекавых расьлінаў дзяржаўнага значэння, 2 ляндшафтавыя геамарфалягічныя заказьнікі прыроды мясцовага значэньня, маецца 13 помнікаў прыроды.

Насельніцтва |

XXI стагодзьдзе: 2009 год — 67 288 чалавек (35 324 — жанчыны, 31 964 — мужчыны), зь іх 18 318 чалавек (9568 — жанчыны, 8750 — мужчыны) зь сельскай мясцовасьці^[5] (перапіс); 2016 год — 65 090 чалавек^[6]; 2017 год — 64 671 чалавек^[7]; 2018 год — 64 117 чал.^[1]

Адукацыя |

У сыстэме адукацыі ў раёне 26 дашкольных установаў (12 — агульнага развіцьця, 12 — з тэматычнай скіраванасьцю, 1 адмысловая ўстанова для дзяцей з асаблівасьцямі псыхафізычнага развіцьця, цэнтар разьвіцьця дзіцяці), 31 установа агульнай сярэдняй адукацыі, 8 пазашкольных установаў, 3 адмысловыя ўстановы, 2 вучэбна-вытворчыя камбінаты.

Культура |

На сёньняшні дзень насельніцтва раёну абслугоўвае 78 установаў культуры: 37 бібліятэк, раённы Дом культуры (працуе 22 творчыя калектывы, 7 маюць званьне «народны», 1 «узорны», у раёне 14 калектываў са званьнем «народны» і «ўзорны»), раённы Дом рамёстваў, 27 клюбаў і Дамоў культуры, 2 клюбы фальклёру, 4 Дамы сацыяльна-культурных паслугаў, раённы краязнаўчы музэй імя І. І. Стаброўскага, 3 дзіцячыя музычныя школы і 2 школы мастацтваў. З 1990 року ў месьце адчыненая дзяржаўная ўстанова культуры «Слонімскі драматычны тэатар». Жыхароў места абслугоўвае кінатэатар «Мір», відэасалён.

Спорт |

У раёне месьцяцца 2 стадыёны, 2 басэйны, 30 спартовых заляў, 6 спартовых дзіцяча-юнацкіх школаў (2 маюць статус школаў Алімпійскага рэзэрву), дзе культывуецца 10 відаў спорту (бокс, мастацкая гімнастыка, гандбол, футбол, веславаньне на байдарках і каноэ, лёгкая атлетыка, каратэ, більярд, картынг, шашкі).

Гаспадарчая дзейнасьць |

Сельская гаспадарка |

Пад сельскагаспадарчыя ўгодзьдзі занятыя 51,3% тэрыторыі. Асноўнымі галінамі сельскай гаспадаркі зьяўляюцца: мяса-малочная галіна, птушкагадоўля, вырошчваньне збожжавых і кармавых культураў, бульбы, ільну. У раёне 4 раённыя ўнітарныя сельскагаспадарчыя прадпрыемствы, 10 сельскагаспадарчых вытворчых каапэратываў, фэрмэрская гаспадарка, птушкафабрыка.

Прамысловасьць |

Сучасны Слонім — места з даволі разьвітай прамысловасьцю. Тут працуе 21 прамысловае прадпрыемства. Асноўныя прадпрыемствы: ААТ «Слонімскі мясакамбінат», ААТ «Слонімскі кардонна-папяровы завод Альбярцін», ААТ «Слонімская камвольна-прадзільная фабрыка», ААТ «Слонімскі льнозавод», УДП «Слонімскі вінаробны завод», філія «Слонімскі хлебазавод», ААТ «Слонімскі завод сухога абястлушчанага малака» і іншыя.

Галоўныя прадпрыемствы экспартэры — ААТ «Слонімскі завод сухога абястлушчанага малака», ААТ «Слоніммэбля». Экспартна-імпартныя апэрацыі ажыцьцяўляюцца з 29 краінамі сьвету. Асноўнымі гандлёвымі партнэрамі зьяўляюцца: Расея, Украіна, Кыргыстан, ЗША, Польшча, Нямеччына, Чэхія і іншыя.

Транспарт |

На тэрыторыі раёну праходзіць чыгуначная лінія Баранавічы — Ваўкавыск, аўтадарогамі Слонім зьвязаны з Баранавічамі, Івацэвічамі, Ружанамі, Ваўкавыскам, Лідай. Дзейнічае Слонімскі раённы вузел электрасувязі, які зьяўляецца структурным падпадзелам Гарадзенскай філіі дзяржаўнага ўнітарнага прадпрыемства электрасувязі «Белтэлекам».

Інфармацыя для турыстаў |

Помнікі прыроды |

батанічныя: дуб чарэшчаты (Сенькаўшчынскае лесьнікоўства) і ліпа Каралінская (места Слонім);

геалягічныя: гара Каўпак (в. Парэчча), Кракоткаўская града і Кракоткаўскі камень (в. Вялікая Кракотка), Расколаты камень (Альбярцінскае лесьнікоўства), Вялікі камень Смоўжаўскі (в. Смоўжы).

Гісторыка-архітэктурныя каштоўнасьці |

Царква Сьв. Мікалая ў дв. Азярніца (1867).

Былая вуніяцкая царква ў дв. Альбярцін (1936).

Касьцёл Найсьв. Панны Марыі ў дв. Альбярцін (1936).

Палацава-паркавы комплекс Пуслоўскіх у в. Альбярцін (ХІХ ст.).

Царква Сьв. Міхала Арханёла ў в. Вострава (2-ая палова XIX ст.).

Былая вуніяцкая царква ў в. Высацк (XVIII ст.).

Сядзіба Булгакаў у дв. Высацк-Дольны (XVI ст.).

Царква ў в. Вялікая Кракотка.

Сядзіба Пуслоўскіх ува ўрочышчы Гутка (XIX ст.).

Капліца-пахавальня Ордаў у в. Дзеравянчыцы (1852).

Парк пры былой сядзібе Ордаў у в. Дзеравянчыцы (XIX ст.)

Царква Сьв. Тройцы ў в. Дзераўная (1914).

Касьцёл Сьвв. Апп. Пятра й Паўла ў в. Дзявяткавічы Новыя (1786).

Палацава-паркавы комплекс Сьлізьняў у в. Дзявяткавічы Новыя (XVIII ст.).

Былая вуніяцкая, цяпер праваслаўная царква Сьв. Параскевы Пятніцы ў в. Дзявяткавічы Старыя (1779).

Былы вуніяцкі кляштар, цяпер праваслаўны Сьвята-Ўсьпенскі мужчынскі манастыр у мястэчку Жыровічы (XVII — XIX стст.).

Былая вуніяцкая, цяпер праваслаўная царква Сьв. Георгія ў мястэчку Жыровічы (XVIII ст.).

Царква ў в. Вялікая Кракотка (2-ая палова XIX ст.).

Былая вуніяцкая, цяпер праваслаўная царква Сьв. Аляксандра Неўскага ў в. Кракотка Малая (1812).

Царква Нараджэньня Божай Маці ў в. Міжэвічы (1867).

Царква ў в. Ніз (2-ая палова XIX ст.).

Мэмарыяльны крыж паўстанцам 1830-31 гг. у в. Парэчча.

Царква ў в. Парэчча (2-ая палова XIX ст.).

Царква Сьв. Георгія ў в. Пасінічы (XIX ст.).

Царква Сьв. Мікалая ў в. Перавалока (1670).

Касьцёл Найсьв. Тройцы й кляштар бэрнардынаў (цяпер царква Сьв. Тройцы) у месьце Слонім (1639—1645).

Чыгуначная станцыя ў месьце Слонім (1922).

Кляштар бэнэдыктынак у месьце Слонім (1669).

Капліца Сьв. Дамініка ў месьце Слонім (1745).

Касьцёл Сьв. Андрэя Апостала ў месьце Слонім (1775).

Касьцёл Бяззаганага Пачацьця Найсьв. Панны Марыі і кляштар бэрнардынак у месьце Слонім (1690).

Касьцёл Божага Цела (цяпер сабор Спаса-Праабражэнскі) у месьце Слонім (1635, 2000-я).

Ратуша ў месьце Слонім (1740-я).

Сядзіба ў месьце Слонім (ХІХ ст.).

Сынагога ў месьце Слонім (1642).

Сынагога ў месьце Слонім (ХІХ ст.).

Царква Сьв. Пр. Ільлі ў в. Сурынка (2-ая палова XIX ст.).

Капліца-пахавальня ў в. Сынкавічы (пач. ХХ ст.).

Сядзіба ў в. Сынкавічы (пач. ХХ ст.).

Касьцёл Сьвятой Барбары ў в. Сялявічы (2-ая палова XIX ст.).

Царква Сьв. Мікалая ў в. Вялікія Шылавічы (пач. XIX ст.).

Страчаная спадчына |

Сядзіба Ордаў в. Дзеравянчыцы (ХІХ ст.).

Палац Сьлізьняў у в. Дзявяткавічы Новыя (ХІХ ст.).

Сядзіба Валовічаў у в. Парэчча (XVII ст.)

Кляштар канонікаў латэранскіх у месьце Слонім (1635)

Касьцёл піяраў у месьце Слонім

Касьцёл Сьв. Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў у месьце Слонім (1680)

Кляштар марыявітак у месьце Слонім (1743)

Касьцёл езуітаў у месьце Слонім (ХІХ ст.)

Мячэт у месьце Слонім (ХІХ ст.)

Палац Агінскіх у месьце Слонім (XVIII ст.)

Касьцёл у в. Харашэвічы (XVIII ст.)

Асобы |

Мікола Арочка — беларускі пісьменьнік

Мікола Бушчык — беларускі мастак

Міхал Валовіч (1806—1833) — беларускі рэвалюцыянэр, удзельнік нацыянална-вызваленчага паўстаньня 1830—1831 рокаў

Анатоль Іверс — беларускі пісьменьнік

Павал Лойка — беларускі гісторык

Іван Міско — беларускі скульптар

Андрэй Пракапчук (1896—1970) — беларускі навуковец у сфэры дэрматалёгіі

Янка Саламевіч — беларускі літаратурны крытык і фальклярыст

Васіль Супрун (1926—2007) — беларускі гісторык і археоляг

Валянцін Таўлай (1914—1947) — беларускі пісьменьнік

Сяргей Чыгрын — беларускі пісьменьнік

Крыніцы |

^ ^а^б^вЧисленность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

^ Государственный земельный кадастр Республики Беларусь^(рас.) (па стане на 1 студзеня 2010 г.)

^ GeoNames — 2005.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>

^ Указ Президента Республики Беларусь от 4 января 2002 г. №6 «Об объединении районов и городов областного подчинения Республики Беларусь, имеющих общий административный центр»

^ Перепись населения — 2009. Гродненская область^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

^ Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

^ Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

Літаратура |

Слонимский район // Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г. П. Пашков [и др.]; под общ. ред. И. И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9.

Вонкавыя спасылкі |

Слонімскі раён — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

Слонімскі раён // Гродзенскі аблвыканкам

Здымкі на Radzima.org

Слонімскі раён ^(рас.) на «Глёбусе Беларусі»

Фота-блог — Фатаздымкі Слоніму і Слонімшчыны

[belstat2018-1] а^б^вЧисленность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

[2] Государственный земельный кадастр Республики Беларусь^(рас.) (па стане на 1 студзеня 2010 г.)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q5535082_citetype_Q8513_citetype_Q1006160_citetype_Q6423319"_data-entity-id="Q830106">GeoNames<span_class="wef_low_priority_links">_—_2005.</span></span><div_style="display:none;"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a></div>-3] GeoNames — 2005.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q830106"></a>

[4] Указ Президента Республики Беларусь от 4 января 2002 г. №6 «Об объединении районов и городов областного подчинения Республики Беларусь, имеющих общий административный центр»

[belstat-5] Перепись населения — 2009. Гродненская область^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

[belstat2016-6] Численность населения на 1 января 2016 г. и среднегодовая численность населения за 2015 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

[belstat2017-7] Численность населения на 1 января 2017 г. и среднегодовая численность населения за 2016 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского типа^(рас.)Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

п а р Гарадзенская вобласьць
Раёны	Астравецкі Ашмянскі Бераставіцкі Ваўкавыскі Вярэнаўскі Гарадзенскі Зьдзецельскі Зэльвенскі Іўеўскі Карэліцкі Лідзкі Мастоўскі Наваградзкі Слонімскі Смаргонскі Сьвіслацкі Шчучынскі
Гарады	Астравец Ашмяны Бярозаўка Ваўкавыск Горадня¹ Зьдзецел Іўе Ліда Масты Наваградак Скідзель Слонім Смаргонь Сьвіслач Шчучын ¹ абласное падпарадкаваньне
Мястэчкі	Астрына Вярэнаў Вялікая Бераставіца Жалудок Зэльва Казлоўшчына Карэлічы Краснасельскі Любча Наваельня Поразаў Радунь Рось Сапоцкін Юрацішкі

Агульныя зьвесткі
Слонімскі раён
Герб	Сьцяг
Краіна	Беларусь
Статус	раёны Беларусі
Уваходзіць у	Гарадзенская вобласьць
Адміністрацыйны цэнтар	Слонім
Дата ўтварэньня	15 студзеня 1940
Насельніцтва (2018)	64 117^[1]
Шчыльнасьць	44 чал./км²
Плошча	1,47 тыс.^[2]км²
Вышыня па-над узр. м. · сярэдняя вышыня	154 м^[3]
Месцазнаходжаньне Слонімскага раёну

Мэдыя-зьвесткі
Часавы пас	UTC +3
Тэлефонны код	+375-15-62
Паштовыя індэксы	231 7хх, 231 8хх
Код аўтам. нумароў	4
Афіцыйны сайт
Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы